Gibon białoręki (Hylobates lar) to niewielka małpa człekokształtna z rodziny gibonowatych, zamieszkująca lasy tropikalne Azji Południowo-Wschodniej. Jest jednym z najbardziej zwinnych naczelnych, doskonale przystosowanym do życia w koronach drzew.

Dorosłe osobniki osiągają długość ciała około 40–60 cm i masę 4–7 kg. Charakterystyczną cechą gatunku jest brak ogona oraz bardzo długie kończyny górne, które umożliwiają szybkie przemieszczanie się między gałęziami.

Wygląd i cechy charakterystyczne

Gibon białoręki ma smukłą sylwetkę i wyraźne kontrasty w ubarwieniu.

Najważniejsze cechy:

• czarna twarz otoczona jasnym futrem,
• czarne, brązowe lub beżowe futro na ciele,
• zawsze jasne (białe) dłonie i stopy,
• bardzo długie ramiona przystosowane do brachiacji,
• brak widocznego ogona.

Ubarwienie może się różnić między osobnikami, ale „białe ręce” są cechą stałą.

Występowanie

Gibon białoręki występuje w:

• Tajlandii,
• Malezji (Półwysep Malajski),
• Indonezji (Sumatra),
• Laosie,
• Birmie (Mjanmie),
• lokalnie w południowych Chinach (gdzie populacje są silnie zagrożone).

Środowisko życia

Gatunek zasiedla:

• tropikalne lasy deszczowe,
• lasy zimozielone,
• lasy górskie i nizinne,
• gęste korony drzew.

Większość życia spędza wysoko nad ziemią, rzadko schodząc na grunt.

Tryb życia i zachowanie

Gibony białorękie prowadzą dzienny i nadrzewny tryb życia.

Najważniejsze cechy:

• poruszanie się poprzez brachiację (huśtanie się na ramionach),
• życie w monogamicznych parach rodzinnych,
• małe grupy (zwykle 2–6 osobników),
• silne terytorialne zachowania,
• głośne, charakterystyczne wokalizacje służące komunikacji.

Są jednymi z najbardziej „muzycznych” naczelnych — ich nawoływania służą do oznaczania terytorium i kontaktu w rodzinie.

Pożywienie

Gibon białoręki jest głównie owocożerny.

Jego dieta obejmuje:

• owoce (szczególnie figowce),
• liście,
• pąki i kwiaty,
• owady,
• rzadziej jaja ptaków.

Rozmnażanie

Gatunek jest monogamiczny.

Najważniejsze informacje:

• ciąża trwa około 7 miesięcy,
• zwykle rodzi się jedno młode,
• opieka nad młodym trwa około 2 lat lub dłużej,
• młode uczy się życia w grupie i brachiacji,
• więzi rodzinne są bardzo silne.

Naturalni wrogowie

Do zagrożeń należą:

• lamparty,
• pytony,
• ptaki drapieżne (dla młodych),
• człowiek (największe zagrożenie: wylesianie i kłusownictwo).

Ze względu na życie w koronach drzew dorosłe osobniki mają stosunkowo niewielu naturalnych wrogów.

Znaczenie w ekosystemie

Gibon białoręki odgrywa ważną rolę w lasach tropikalnych:

• rozsiewa nasiona roślin poprzez zjadane owoce,
• wpływa na regenerację lasów,
• jest częścią złożonych łańcuchów pokarmowych.

Gibon białoręki w ogrodach zoologicznych

Gatunek jest często utrzymywany w ogrodach zoologicznych.

W hodowli wymaga:

• wysokich, zalesionych wolier,
• dużej przestrzeni do wspinaczki,
• diety bogatej w owoce,
• spokojnego otoczenia bez nadmiernego hałasu.

Ciekawostki

1. Gibony są jednymi z najlepszych „akrobatów” wśród naczelnych.
2. Potrafią przemieszczać się skokami nawet na kilka metrów między drzewami.
3. Tworzą trwałe pary monogamiczne.
4. Ich wokalizacje mogą być słyszalne z bardzo dużej odległości.
5. Są jednymi z najbardziej wyspecjalizowanych nadrzewnych ssaków.